خانواده محترم آقای خرس

استعمال صفت حیوانی برای رفتار انسان، توهین به گونه های غیرانسانی است.// آنتونی استور

هرچند انیمیشن "برادر خرس" را سالها پیش دیده ام؛ اما سکانسی از آن را هیچگاه فراموش نمیکنم. وقتی خرس به انسانی که در قالب خرس با آنها زندگی میکرد تصویری را نشان میدهد و با ترس به او میگوید "ببین چقدر وحشتناک اند... انسانها را میگویم با آن نیزه های ترسناکشان"(نقل به مضمون)...

انسان چون خود را موجود برتر میشناسد، به خود اجازه داده که هرگونه دخل و تصرفی به هرچیزی داشته باشد و همه را به نفع خود مصادره کند. حال این منفعت طلبی انسان میتواند به هر قیمتی باشد، از بین رفتن حیوان؟ جنگل؟ دریا؟ خاک؟ هوا؟ جهان؟ ... تاریخ ثابت کرده که انسان به خوبی از عهدۀ همۀ اینها برآمده است!

در نقد فیلم آواتر در وب سایت شخصی منتقد مشهور، راجر ایبرت میخواندم که یکی از اساتید دانشگاه ابراز تاسف کرده بود که چرا در نوشته های مرتبط با فیلم همه سراغ جلوه های ویژه و تصاویر سه بعدی رفته اند؟! فیلم روایت دور از ذهنی نیست و هرچند آینده را به نمایش گذاشته است، اما خود یادآور گذشته های اسفبارمان در کره خودمان است. وقتی با وسایل مختلف به جانش افتادیم، طبیعت را نابود و بسیاری از انسانها و خرده فرهنگها را به کام مرگ کشاندیم. و متاسفانه همچنان نیز ادامه دارد. انگار این تلنگر تاریخی فیلم در سایۀ جلوه های ویژه گم شد و کمتر مورد توجه مردم جهان قرار گرفت.

در تصویر فوق زندگی خرسی با سه فرزندش دیده میشود. نور آفتاب صبحگاهی از میان درختان جنگل بر فضای نقاشی تابیده و هوایی بس دلپذیر را تصویرگر شده است. بچه خرسها در این هوای مطبوع به بازی مشغولند، مشخص است این سه شیطنت زیادی دارند و مدام مادرشان را به دنبال خودشان میکشانند. خرسها در هیبتی غیر ترسناک و دوستانه دیده میشوند. درست مثل موجودات آبی رنگ فیلم آواتار که در زندگی خود آرامش و صلحی دائمی دارند. آنها جز به ضرورت دست به شکار نمیزنند و میدانند که بهترین راه زندگی احترام متقابل میان آنها و طبیعت اطرافشان است. اما خشم و نفرت آنها در واکنش به کارهای آدمیان است که نمود پیدا میکند و شکل جنگطلبانه ای به خود میگیرد. مگر نه این است که خشم، خشم می آورد؛ بدی، بدی را و نیکی پاسخی جز به نیکی نخواهد داشت؟

در این تابلو، نقاش به سراغ طبیعت وحشی زندگی خرسها رفته است و تصویری دوستانه و صلح آمیز از زندگی دشمنان دیرینۀ انسانها کشیده است. این تصویر چندان دوستانه و شاد است که یکی از معروفترین شکرتهای تولید شکلات در کشور لتونی آن را برای تصویر روکش تمامی شکلاتهای خود انتخاب کرده است. به راستی کدامیک دشمن دیگری است؟ خرس یا انسان؟ کدامیک خطرناک تر است؟

پرواز با بالهاي بسته

 تنها که مي شوم ناخودآگاه دستم به سمت قلم مي رود... . انگار رابطه مستقيمي بين تنهايي و نوشتن وجود دارد. رابطه اي غيرقابل انکار و لازم و ملزوم. و وقتي که شروع مي کنم به نوشتن، تازه متوجه خودم مي شوم، تازه به زندگيم برمي گردم... به اينکه که هستم و کجايم؟ انگار تنها در همان لحظات است که مي فهمم چه مي کنم و چگونه زندگي ام را مي گذرانم. لحظاتي است براي فرار از روزمرگي، براي زندگي کردن، به زندگي فکر کردن.

نمي دانم پسرک را ماهيگير بدانم يا نه... نام تابلو «در تعطيلاتش» است، پس اولين چيزي که به ذهن مي رسد اين است که پسرک در تعطيلات آخر هفته خود بسر مي برد. شايد براي تفريح به بيرون آمده، جايي که رودخانه اي باشد و طبيعتي... چوب ماهيگيري اش را آورده و با آن چند ماهي شکار کرده و آنها را در کنارش روي سنگها رها کرده است. حالا هم بي تفاوت به شکارهايش، لحظه اي به تفکري عميق فرو رفته است.

اما بيشتر دوست دارم پسر را ماهيگيري بدانم که تعطيلاتش همين تفکر عميقش است؛ مانند همين اصطلاح رايج بين خودمان که تا کسي به جايي خيره مي شود و حسابي به فکر فرو مي رود ازش ميپرسيم: «هي... کجايي؟» و حالا چه اشکالي دارد که فرد جواب بدهد «در تعطيلات!»... مگر نه که فلسفه تعطيلات نيز دور شدن از کارهاي هميشگي است، گيرم با استراحت مطلق.

اين نوع ديدن تابلو، بي تفاوتي او به ماهي ها را هم بيشتر معنادار مي کند، زيرا ماهيگيري کار روزمره و تکراري اوست و جذابيتي در آن برايش وجود ندارد.

هر کدام از تفسيرهاي بالا را که قبول کنيم، درحال کودک فرق چنداني نخواهد کرد. او به ماهي هايي که گرفته، بي تفاوت است، او اينجا نيست... صداي امواج آب او را با خود به جايي ديگر برده است. به تعطيلات يا تخيلات... هرجا که فکر مي تواند پر بکشد، تا هر جا که درهاي ذهنش باز باشند.«انيشتين» تخيل را همه چيز مي داند، پيش درآمدي از جاذبه هاي آينده زندگي. پسرک را دوست دارم، او کنار رودخانه نشسته و من در کنار برگه اي نيمه سفيد، هر دو با تخيل مان پرواز مي کنيم، هر دو با تخيل هايمان زنده هستيم...

استعمال صفت حیوانی برای رفتار انسان، توهین به گونه های غیرانسانی است.// آنتونی استور
هرچند انیمیشن «برادر خرس» را سالها پیش دیده ام؛ اما سکانسی از آن را هیچگاه فراموش نمی کنم. وقتی خرس به انسانی که در قالب خرس با آنها زندگی می کرد تصویری را نشان می دهد و با ترس به او می گوید "ببین چقدر وحشتناک اند... انسانها را می گویم با آن نیزه های ترسناکشان"(نقل به مضمون)...
انسان چون خود را موجود برتر می شناسد، به خود اجازه داده که هرگونه دخل و تصرفی به هرچیزی داشته باشد و همه را به نفع خود مصادره کند. حال این منفعت طلبی انسان میتواند به هر قیمتی باشد، از بین رفتن حیوان؟ جنگل؟ دریا؟ خاک؟ هوا؟ جهان؟ ... تاریخ ثابت کرده که انسان به خوبی از عهده همه اینها برآمده است!
در نقد فیلم آواتار در وب سایت شخصی منتقد مشهور، راجر ایبرت میخواندم که یکی از اساتید دانشگاه ابراز تاسف کرده بود که چرا در نوشته های مرتبط با فیلم همه سراغ جلوه های ویژه و تصاویر سه بعدی رفته اند؟! فیلم روایت دور از ذهنی نیست و هرچند آینده را به نمایش گذاشته است، اما خود یادآور گذشته های اسفبارمان در کره خودمان است. وقتی با وسایل مختلف به جانش افتادیم، طبیعت را نابود و بسیاری از انسانها و خرده فرهنگها را به کام مرگ کشاندیم. و متاسفانه همچنان نیز ادامه دارد. انگار این تلنگر تاریخی فیلم در سایه جلوه های ویژه گم شد و کمتر مورد توجه مردم جهان قرار گرفت.در تصویر فوق زندگی خرسی با سه فرزندش دیده می شود. نور آفتاب صبحگاهی از میان درختان جنگل بر فضای نقاشی تابیده و هوایی بس دلپذیر را تصویرگر شده است. بچه خرسها در این هوای مطبوع به بازی مشغولند، مشخص است این سه شیطنت زیادی دارند و مدام مادرشان را به دنبال خودشان می کشانند. خرسها در هیبتی غیر ترسناک و دوستانه دیده می شوند. درست مثل موجودات آبی رنگ فیلم آواتار که در زندگی خود آرامش و صلحی دائمی دارند. آنها جز به ضرورت دست به شکار نمی زنند و می دانند که بهترین راه زندگی احترام متقابل میان آنها و طبیعت اطرافشان است. اما خشم و نفرت آنها در واکنش به کارهای آدمیان است که نمود پیدا می کند و شکل جنگ طلبانه ای به خود می گیرد. مگر نه این است که خشم، خشم می آورد؛ بدی، بدی را و نیکی پاسخی جز به نیکی نخواهد داشت؟
در این تابلو، نقاش به سراغ طبیعت وحشی زندگی خرسها رفته است و تصویری دوستانه و صلح آمیز از زندگی دشمنان دیرینه انسانها کشیده است.
این تصویر چندان دوستانه و شاد است که یکی از معروفترین شرکت های تولید شکلات در کشور لتونی آن را برای تصویر روکش تمامی شکلاتهای خود انتخاب کرده است. به راستی کدامیک دشمن دیگری است؟ خرس یا انسان؟ کدامیک خطرناک تر است؟

بوم رنگ

شوخ طبعی تاریخ

بناهای آباد گردد خراب .....  ز باران و از تابش آفتاب .// حکیم ابوالقاسم فردوسی

انسان مقهور قدرت خداوند است و مرگ سرنوشت حتمی اوست... .  هیچ چیز ابدی در جهان آفرینش وجود ندارد و این خود حقیقت ابدی جهان آفرینش است. به قول قدیمیها : "بناهای آباد گردد خراب..."

در نقاشی فوق باقیمانده هایی از چند ستون تاریخی در محوطه ای دور افتاده دیده میشود. مردی در کنار باقیمانده ستونها قدم میزند و هیچ نگهبانی، نه هیچ موجود زنده دیگری نیز در اطراف نیست که او را از قدم زدن بازدارد یا مانعی برایش ایجاد کند. از شکوه گذشته قصر، چیزی جز سنگهای خراب شده نمانده است. مرور زمان سبزه هایی را بر بازمانده های این بنای باستانی سبز کرده است که غربت بیشتری به آن داده است.

یادش بخیر، چندی پیش که از قلعه آپادانا در شوش بازدید میکردم، خارهای درشتی که اتاق پادشاه را پوشانده بود چه تضاد غریبی را ایجاد کرده بود. اتاقیکه روزی کسی از عظمتش جرات ورود به آن را نداشت، حال بخاطر وفور خار و خس زحمت ورود به آن را به خود نمیدهد...

یا معبد آناهیتا در کنگاور کرمانشاه، در جایی که پادشاه ساسانی تاجگزاری کرد، در مکانی که ورودش برای طبقات فرودست جامعه امکان پذیر نبود سال پیش سگی ایستاده بود و خزیدن سریع ماری سمی به زیر یکی از ستونهای آن را نیز هیچگاه از یاد نمیبرم...

به قول ویل دورانت "شوخ طبعی تاریخ را هیچ چیزی ندارد..."

اما این همه داستان نیست. اگر به تصویر بار دیگر دقیق تر شویم، بر بالای قلۀ بلند کوه دودی دیده میشود، انگار آتشفشانی است که کم کم دارد فعال میشود. و شاید مرد در حال فرار از آتشفشان باشد که گذرش به این خرابۀ باشکوه افتاده است... راستی، نباید با دیدۀ تحقیر و از نگاه برتری به آثار گذشتگان نگاه بیاندازیم. یادم باشد که در همین نزدیکی آتشفشانی، زلزله ای و یا خطری هرچند ساده در کمینمان نشسته است... . بزودی آتشفشان فعال میشود و من نیز جزئی از گذشتگان خواهم شد... و آنگاه مردی، دختری یا کودکی ممکن است بر گوشۀ زردشدۀ این روزنامه نگاهی بیاندازد و لبخندی بزند و با خود بگوید : "هومم... حتما وقتی مرد که هنوز فکر میکرد زنده است" و کاغذ را به گوشه ای پرت کند... شوخ طبعی تاریخ را هیچ چیزی ندارد...

مرسی

komeil.soheili@gmail.com

برگی از 15قرن پیش...

در سالیان دور، پیش از آنکه گوش ایرانیان دورۀ ساسانی با  اسلام آشنا شود، مردی در این سرزمین داعیۀ پیامبری کرد که البته هنوز هم در مورد جایگاه واقعی او حرف و حدیثها بسیار است. در اینجا که بحث ما بعد نقاشی کار است مجال چندانی برای پرداختن به داعیه های او نیست. همین بس که وی توانست طرفدارانی را با سفرهای پیاپی خود جمع و تعالیمش چند قرنی طرفردارانی داشت اما در مرور زمان به روال معمول اینگونه ادیان، کاملا از میان رفت. عرفان مانوی ریشه در کیش گنوسی داشت و شناخت، خودآگاهی و خرد مهم‌ترین ویژگی آن را تشکیل میداد. با اینحال جهان‌شناسی مانی همواره با اساطیر در آمیخته بود و گاه متکی به اخترشناسی و دانش‌های دیگر نیز میشد. در نگره مانوی همان اندازه که روح والاست، تن فاسد، اهریمنی، حقیر و پلشت قلمداد میشد.  آنها به تناسخ نیز اعتقاد داشتند، یعنی روان‌هایی که هنوز از رده نیوشایان به رده برگزیدگان ارتقا نیافته‌اند، محکومند آنقدر در دنیای مادی از جسمی به جسم دیگر منتقل شوند تا به مرحله برگزیدگی یا بالاتر برسند.

تصویری که در روبرو میبینید تصویری است از کتاب تاریخی ارژنگ که توسط این مرد نگاشته شد. جالب این است که در سراسر این کتاب از نقاشی به جای متن استفاده شده‌است و بیشتر بار کتاب را تصاویر بر دوش کشیده اند و نه کلمات. همانطور که میبینید نوشته های روی این صفحه نیز به زبانی عجیب و از میان رفته نگاشته شده است. این خط سغدی نام داشته است. الفبای سغدی بر گرفته از خط سریانی و از تبار خط آرامی بود. خط سغدی افقی و از چپ به راست نوشته می‌شد، ولی شاید با تأثیر خط چینی بوده که این خط را به ریخت عمودی نیز نوشته‌اند، با این تفاوت که در چینی نخستین سطر در سوی راست صفحه نوشته می‌شد و در سغدی نخستین سطر را در سوی چپ صفحه می‌نوشتند. خط مغولی کنونی نیز هنوز همین شیوه نگارش عمودی سغدی را به کار می‌برد.

هر چند سغدی در ابتدا توسط اقوامی ایرانی مورد استفاده قرار می‌گرفت. این خط توسط اقوام ترک اقتباس گردیده و مورد استفاده قرار گرفته است و اولین متون ترکی با استفاده از الفبای سغدی نوشته شده است. الفبای اویغوری باستانی و منچوری نیز از سغدی اقتباس شده است.

• جزئیات خبر
• کد خبر : 15913
• زمان مخابره:
• ۲۲ : ۴۵ -- ۱۳۹۰/۸/۲

نوشته ای با نگاهی به نقاشی «هواپیمای ویران» از سارجنت جان سینگر

محصول امسال را تنها درو خواهم کرد

هوا کاملاً روشن شده بود و مرغ و خروسها مدام این طرف و آن طرف قفس با نگاهی کنجکاوانه و با عجله می دویدند. مرد نگاهی به آنها زد و با لبخندی گفت : اومدم رفقا، اومدم!

مادر نگاهش را به پسر بازگرداند؛ مردی را می دید که گردش روزگار حسابی ورزیده اش کرده است. ته دلش به فرزند خود افتخار کرد، اما چیزی نگفت. سرش را پایین انداخت و لیوان چای را بالا آورد. همزمان با اولین جرعه چای، لبخند رضایت آمیزی بر لبان مرد نقش بست. نگاهی از پنجره به بیرون انداخت، همه چیز، همه جا ساکت بود، دوباره ساکت بود؛ سکوتی که بوی تنهایی داشت.صبحانه را که خوردند باهم از خانه شان بیرون رفتند. روی دشت های اطراف هیچ خبری از کسی نبود؛ نه حتی برادر و پسردایی اش... . تنها لاشه یک هواپیمای جنگنده دیده می شد که از مدتها قبل گوشه ای از مزرعه افتاده بود و امکان کشت محصول را برایشان ناممکن ساخته بود.مرد نگاهی دیگر به مزرعه انداخت و به سکوتش گوش سپرد... می دانست، می دانست که محصول امسال را باید تنها درو کند. هرچند می دانست امسال محصولی نخواهند داشت؛ در این مزرعه انسانی نیز دیگر قدم نخواهد گذشت... همانطور که مدتهاست برادر و پسردایی اش نیز آن را ندیده اند. همانطور که مدتهاست مادرش نیز آنجا نیست... جای خالی آنها را این غول کثیف آهنی پرکرده است، نه... جای خالی آنها را این غول زشت آهنین اشغال کرده است... .

http://qudsonline.ir/NSite/FullStory/News/?Id=15913

نوشته ای با نگاهی به نقاشی ای از کوین پترسون

زادۀ تنهایی

راه درست براي بچه‌ها، هرگز همان راه پدر و مادر نيست، هرگز.((كريستين بوبن))

کودک تنهاست... تلویزیون خانه روشن است، گاهی چند سی دی در کنارش... اسباب بازی غالبا فراوان و کودک بسیار تنهاست... مادر در مدرسه ای کار میکند و تا پاسی از روز نمیتواند به خانه بازگردد... پدر نیز شغلی دولتی دارد و کمی دیرتر از همسرش به  خانه برمیگردد... و کودک تنهاست...

زن و مرد چندبار تصمیم گرفتند که فرزند دیگری به دنیا بیاورند، اما زمان کافی برای بزرگ کردن همین تک فرزندشان را هم ندارند، مسائل اقتصادی جای خود... و کودک تنها بزرگ میشود...

روانشناسان کودک بسیار نگران تنهایی کودکان جامعۀ امروز ما هستند. آنها معتقدند بسیاری اوقات به خاطر فقر عاطفي و کم توجهي والدين به نيازهاي رواني و عاطفي فرزندان، کودکان بدون نيت خاص و براي جلب توجه مستمر والدين خود، رفتارهاي سازش نايافته و نامطلوبي از خود بروز مي دهند و هدف اصلي شان اذيت و آزار نيست، بلکه جلب توجه پدر و مادر و معلم است، ولو اينکه بعضا ممکن است مورد تنبيه قرار گيرند.  برخي بچه ها حاضرند براي جلب توجه مادر و پدر تن به تنبيه هم بدهند. 

 کودک نقاشی پترسون در جامعه ای مدرن و در کنار دیوار شهری احتمالا شلوغ ایستاده است. روی دیوار تصاویر گرافیته هایی درهم دیده میشود که یادآور جنبشی هنری است که بیشتر فضایی معترضانه دارد. کارهایی که از مکزیک آغاز گشت و به سرعت به سایر شهرهای شلوغ جهان سرایت کرد.

کودک اما بی توجه به محیط اطرافش است. چشمهایش را میبندد، او تنهاست... چیزی را کم دارد، او دارد در همین جامعه رشد میکند، با محیط پیرامونش؛ و ...  از کودکی با تنهایی خو میگیرد. این تنهایی کار کودک را در جامعه امروز سخت تر میکند یا ساده تر؟! ... نمیدانم، نمیداند، مطمئن نیستم...